Lech Wałęsa

Z Centrum Myśli Jana Pawła II - WIKIJP2
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lech Wałęsa (ur. w 1943 roku w Popowie koło Tłuchowa) - polski polityk, działacz opozycyjny w PRL, jeden z przywódców strajku w Stoczni Gdańskiej w 1980 roku, pierwszy przewodniczący NSZZ Solidarność, prezydent RP w latach 1990-1995. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983 roku. W 1991 roku odznaczony watykańskim Orderem Błogosławionego Piusa IX.

Najważniejsze fakty biograficzne

W 1961 roku ukończył zasadniczą szkołę zawodową w Lipnie. Od 1967 roku był zatrudniony jako elektryk i operator wózków widłowych w Stoczni Gdańskiej im. Lenina. W grudniu 1970 roku brał udział w protestach robotnicznych w Trójmieście. W 1976 roku, po zwolnieniu ze Stoczni Gdańskiej za krytykę oficjalnie działających związków zawodowych, rozpoczął pracę w Gdańskich Zakładach Mechanizacji Budownictwa ZREMB oraz w Zakładzie Robót Elektrycznych Elektromontaż. Od 1978 roku był zaangażowany w działalność opozycyjnych Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża i we współpracę z Komitetem Saoobrony Społecznej Komitetu Obrony Robotników.

14 sierpnia przyłączył się do strajku w Stoczni Gdańskiej, organizowanego przez Bogdana Borusewicza w obronie zwolnionej z pracy Anny Walentynowicz i szybko wysunął się na czoło protestów, zostając przewodniczącym Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego. Był głównym sygnatariuszem Porozumień Sierpniowych z 31 sierpnia 1980 roku. Od września 1980 stał na czele Krajowej Komisji Porozumiewawczej, koordynującej ogólnopolską działalność nowopowstałego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Solidarność. Wybrany na jego przewodniczącego podczas zjazdu latem 1981 roku.

13 grudnia został zatrzymany przez władze. Od maja do listopada 1982 roku przebywał w ośrodku rządowym w Arłamowie.

W listopadzie 1988 roku wziął udział w debacie telewizyjnej z Alfredem Miodowiczem, przewodniczącym lojalnego wobec władz PRL Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych. Uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu.

W grudniu 1990 roku wybrany w głosowaniu powszechnym na stanowisko prezydenta RP. W listopadzie 1995 roku przegrał obydwie tury wyborów z Aleksandrem Kwaśniewskim[1].

Związki z Janem Pawłem II

Wałęsa od samego początku strajków sierpniowych w 1980 roku podkreślał związki powstającej "Solidarności" z Janem Pawłem II. Namacalnym tego symbolem było spontaniczne ustawianie przez strajkujących robotników Stoczni Gdańskiej portetów i wizerunków papieża na bramach zakładu, jak również pamiętne podpisanie przez lidera Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego tekstu Porozumień Sierpniowych 31 sierpnia 1980 dużym długopisem z wizerunkiem Jana Pawła II. Przez cały okres legalnego funkcjonowania I Solidarności do 13 grudnia 1981 roku, papież jednoznacznie podkreślał swoje poparcie dla polskiego procesu przemian społeczno-politycznych. Wsparcie to było kontynuowane przez cały okres stanu wojennego, jak również dekadę lat 80.

Reakcje papieża na Polski Sierpień 1980 roku

Pierwszym śladem intensywnego oddźwięku, jaki wywołały u Jana Pawła II wydarzenia na Wybrzeżu można odnaleźć w liście wystosowanym na ręce Prymasa Polski kardynała stefana Wyszyńskiego z 20 sierpnia 1980 roku. W liście tym, papież stwierdził m.in:

Piszę tych kilka słów, aby zapewnić Waszą Eminencję, że w ciągu ostatnich trudnych dni jestem szczególnie blisko: modlitwą i sercem uczestniczę w tych doświadczeniach, przez jakie przechodzi - raz jeszcze - moja Ojczyzna i moi rodacy. Wiadomości na te tematy nie schodzą z pierwszych stron prasy i programów telewizji i radia. Modlę się, aby Episkopatn Polski ze swym Prymasem na czele, zapatrzony w Tę, która dana jest ku obronie naszego Narodu, mógł również i tym razem dopomóc temu Narodowi - w ciężkim zmaganiu się o chleb powszedni, o sprawiedliwość społeczną i zabezpieczenie jego nienaruszalnych praw do własnego życia i rozwoju. Proszę przyjąc tych kilka zdań podyktowanych potrzebą wewnętrzną (...).
— Nauczanie papieskie, t. III, 2, Pallotinum, Poznań-Warszawa 1986, s. 232


Duchową łączność z przeżywającą społeczny protest Ojczyzną Jan Paweł II ponowił w telegramie do Konferencji Episkopatu Polski zgromadzonej na Jasnej Górze z okazji uroczystości Matki Bożej Częstochowskiej 26 sierpnia 1980 roku. Papież zapewnił w nim, że modli się o ugruntowanie w Polsce pokoju i sprawiedliwości.

Na wielką wagę wydarzeń sierpniowych Jan Paweł II dobitnie zwrócił uwagę podczas telewizyjnego orędzia do rodaków, nagranego 23 grudnia 1980 roku i wyemitowanego w Telewizji Polskiej przed transmisją Pasterki z Watykanu o północy z 24 na 25 grudnia 1980 roku:

(...) Modląc się, polecam Chrystusowi, polecam Jego Matce to wszystko, co się dokonało i co sie dokonuje w Polsce na przestrzeni ostatnich miesięcy, to szczególne dzieło, dzieło jedności, dzieło pokoju, wzajmnego posznowania i zrozumienia, dzieło nie skierowane przeciwko nikomu, nie przeciwko, ale dla: dla odbudowy, dla odnowy, ażeby wszyscy mogli w niej pełniej uczestniczyć, ażeby wszscy mogli się w niej czuć podmiotem twórczości pracy, obowiązku, ale także i radości z tworzenia wspólnego dobra.
— tamże, s. 896


Spotkanie z delegacją "Solidarności"

15 stycznia 1981 roku papież przyjął w Watykanie w Sali Konsystorza Lecha Wałęsę wraz z małżonką i jego ojczymem oraz grupę najważniejszych działaczy i doradców "Solidarności", m. in. Andrzeja Celińskiego, Bohdana Cywińskiego, ks. Henryka Jankowskiego, Romana Kukułowicza, Tadeusza Mazowieckiego, Bronisława Geremka, Karola Modzelewskiego, Annę Walentynowicz i Kazimierza Świtonia. Przed spotkaniem z Janem Pawłem II Wałęsa w krótkiej wypowiedzi dla światowych mediów stwierdził: Syn przyszedł do ojca. Goście przekazali papieżowi miniaturę uroczyście odsłoniętego miesiąc wcześniej w Gdańsku pomnika stoczniowców zamordowanych podczas wydarzeń grudniowych w 1970 roku oraz album dokumentujący strajk w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 roku. W czasie spotkania, papież wskazał na wyzwania moralne, jakie stanęły przed polską rewolucją "Solidarności":

Myślę, Drodzy Państwo, że macie pełną świadomość zadań, jakie stają przed wami w "Solidarności". Sa to zadania niezwykle doniosłe. Wiążą się one z potrzebą pełnego zabezpieczenia godności i skuteczności ludzkiej pracy poprzez uwzględnienie wszystkich osobowych, rodzinnych i społecznych uprwanień każdego człowieka: podmiotu pracy. W tym znaczeniu zadania te mają podstawowe znaczenie dla życia całego społeczeństwa, całego narodu: dal jego dobra wspólnego. Dobro wspólne bowiem społeczeństwa sprowadza się ostatecznie do tego, kim w owym społeczeństwie jest każdy człowiek - jak pracuje i jak żyje. Stąd też wasza samorządna działalność posiada - i zawsze posiadać powinna - wyraźne odniesienie do całej moralności społecznej. Przede wszystkim do moralności związanej z dziedziną pracy, ze stosunkiem pomiędzy pracownikiem a pracodawcą, ale także z tylu innymi dziedzinami moralności: osobistej, rodzinnej, środowiskowej, zawodowej, politycznej. Myślę, że u podstaw waszej wielkiej inicjatywy, która zrodziła się w ciągu sierpniowych tygodni na Wybrzeżu i w innych wielkich miastach polskiej pracy, tkwił jakiś zbiorowy zryw do podniesienia moralności społeczeństwa. Bez niej bowiem nie może byc mowy o żasnym prawdziwym postepie. A Polska ma prawo do prawdziwego postępu - takie samo, jak każdy inny naród, a równocześnie poniekąd szczególne: bo okupione wielkimi doświadczeniami historii, a bezpośrednio cierpieniami II wojny światowej.
— Nauczanie papieskie t. IV, 1., Pallotinum, Poznań 1989, s. 44


W niedzielę 18 stycznia 1981 roku Jan Paweł II odprawił w swojej kaplicy prywatnej Mszę św., w której uczestniczyła delegacja z Wałęsą na czele. Podczas homilii zwrócił się również wprost do członków "Solidarności":

Będziemy się, Drodzy Bracia i Siostry, składając tę ofiarę modlić, ażeby wasza "Solidarność", solidarność wszystkich ludzi pracy w Polsce, służyła tej wielkiej sprawie. To jest wszystko, co pragnąłem wam powiedzieć, o co pragnąłem was prosić. Jeżeli mogę jeszcze coś dodać, to proszę was, zanim odejdziecie, słysząc te słowa: "Idźcie ofiara spełniona", to proszę was, ażebyście te słowa waszego Rodaka, Następcy Piotra na rzymskiej Stolicy, powtórzyli ludziom pracy w Polsce. Ażeby ta praca służyła godności człowieka. Aby dźwigała cały naród. Proszę was, ażebyście odeszli stąd - bo zbliża się czas waszego powroto do Polski - niosąc z sobą tę nowinę, tę Dobrą Nowinę rozpoczętą w Betlejem, potwierdzoną nad Jordanem, dopełnioną w Tajemnicy Wielkanocnej, powtórzoną dzisiaj w tej Eucharystii. Bo w każdej Eucharystii ta dobra Nowina powtarza się, ażeby człowiek się nią umacniał, szedł przez życie i powtarzał: "Oto idę, Panie". Oto idę, ażeby pełnić Twoją wolę.
— tamże, s. 54


Spotkania Wałęsy i Jana Pawła II w latach 1983-1988

Po wprowadzeniu stanu wojennego i delegalizacji "Solidarności" przez władze PRL, Wałęsa i papież spotkali się dwukrotnie podczas (#) 18. Polska, 16-23 VI 1983 w Dolinie Chochołowskiej w Tatrach oraz (#) 35. Polska, 8-14 VI 1987 w rezydencji biskupa gdańskiego Tadeusza Gocłowskiego. Obydwie audiencje miały charakter prywatny.

Przypisy

  1. oficjalna biografia na portalu Encyklopedia Solidarności http://www.encyklopedia-solidarnosci.pl/wiki/index.php?title=Lech_Wa%C5%82%C4%99sa