Michaił Gorbaczow

Z Centrum Myśli Jana Pawła II - WIKIJP2
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Michaił Gorbaczow (ros. Михаи́л Серге́евич Горбачёв ), (ur. w 1931 roku w Priwolnoje w ZSRR) - radziecki i rosyjski polityk komunistyczny, sekretarz generalny Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (1985-1991), przewodniczący Rady Najwyższej ZSRR (1989 - 1990), pierwszy i ostatni prezydent ZSRR (1990-1991). Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1990 roku. Jeden z głównych autorów procesów przemian społeczno-politycznych w ZSRR w drugiej połowie lat 80. XX wieku, nazywanych pieriestrojką i głasnostią (z ros. przebudowa i jawność), które pośrednio doprowadziły do rozpadu imperium sowieckiego i demontażu bloku komunistycznego w Europie Środkowo-Wschodniej.


Kariera polityczna

Najwyższą władzę na Kremlu objął w marcu 1985 roku po krótkich okresach rządów następców Breżniewa: Jurija Andropowa (1982-1984) i Konstantina Czernienki (1984-1985). Na początku 1987 roku, podczas plenum KC KPZR Gorbaczow zainicjował proces przemian politycznych i gospodarczych zwany pieriestrojką. W ich wyniku, kierownictwo kremlowskie coraz bardziej świadome swojej klęski w globalnym współzawodnictwie politycznym i gospodarczym ze światem zachodnim, usiłowało zracjonalizować politykę ekonomiczną, wprowadzając niektóre elementy gospodarki rynkowej (zwłaszcza poprzez proces uwłaszczenia partyjnej nomenklatury), zwiększyć zakres wolności słowa i swobodnej dyskusji w mediach (głasnost), walczyć z korupcją aparatu biurokratycznego i polepszyć relacje z Zachodem przy jednoczesnym zachowaniu władzy politycznej w kraju przez dotychczasową elitę.

Wiosną 1990 roku Gorbaczow był inicjatorem zmian w konstytucji i prawodawstwie sowieckim, które zrezygnowały z przewodniej roli partii w życiu politycznym, zarzuciły promowanie ideologii komunistycznej jako oficjalnej doktryny państwowej oraz zaprzestały propagandy światopoglądu naukowego, co oznaczało wprowadzenie w całym ZSRR pełnej swobody wyznania i zakończenia trwających z różnym nasileniem od czasów rewolucji październikowej urzędowych prześladowań religii.

Gorbaczow został jako dziecko ochrzczony w Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. W okresie sowieckim określał się jako ateista. Po upadku ZSRR zaczął publicznie podkreślać swój szacunek wobec religii i wartości duchowych, a w jednym z wywiadów dla prasy zachodniej stwierdził, że jest chrześcijaninem[1]. W 2008 roku Gorbaczow podczas prywatnej wizyty odwiedził bazylikę św. Franciszka z Asyżu[2].

Związki z Janem Pawłem II

Oskarżenia o zaangażowanie w zamach

W 1995 roku włoski tygodnik Toscana oggi powołując się na doniesienia amerykańskiego dziennikarza śledczego Johna O. Kohlera opublikował treść wewnętrznego dokumentu KC KPZR przyjętego rok po wyborze Karola Wojtyły na papieża, w 1979 roku. Komunikat, którego autentyczności nie potwierdzono do dzisiaj, miał zezwalać tajnym służbom sowieckim na działania operacyjne wykorzystujące wszelkie dostępne możliwości, by zapobiec nowemu kierunkowi w polityce, zapoczątkowanemu przez polskiego papieża, a w razie konieczności – sięgające po środki wykraczające poza dezinformację i dyskredytację. Pod dokumentem miały widnieć podpisy wszystkich ówczesnych członków sowieckiego kierownictwa partii, w tym również Gorbaczowa[3][4]. Zdaniem części amerykańskich i włoskich mediów, kremlowski dokument stanowi jeden z dowodów poszlakowych na zlecenie przez kierownictwo ZSRR fizycznej eliminacji Jana Pawła II.

Inni historycy i dziennikarze specjalizujący się w najnowszej historii twierdzą z kolei, że kierownictwo na Kremlu istotnie dążyło do osłabienia globalnego wpływu postawy i nauczania Jana Pawła II, jednakże teza, iż Biuro Polityczne KPZR oficjalnie przyjęło dokument zezwalający na zgładzenie papieża stanowi nadinterpretację i jest niemożliwa do udowodnienia na podstawie obecnego stanu badań historycznych[5].

Sam Gorbaczow nigdy nie odniósł się publicznie do powyższych doniesień mediów.

Spotkania w Watykanie

Michaił Gorbaczow był pierwszym i ostatnim w historii najwyższym przywódcą ZSRR, który osobiście został przyjęty w Watykanie przez głowę Kościoła katolickiego. Oficjalna audiencja odbyła się 1 grudnia 1989 roku i stanowiła jeden z punktów programu wizyty sekretarza generalnego KPZR we Włoszech. W czasie audiencji Gorbaczow przekazał Janowi Pawłowi II zaproszenie do odwiedzenia ZSRR. Według różnych relacji, podczas rozmowy Gorbaczow miał podkreślać wspólne, słowiańskie korzenie kulturowe obydwu liderów i zachęcać papieża do wspierania procesu jednoczenia Europy[6].

Po raz drugi przywódcy spotkali się nieoficjalnie w Watykanie rok później, podczas obecności Gorbaczowa w Rzymie. Po odejściu ze stanowisk państwowych, ostatni przywódca ZSRR jeszcze raz prywatnie odwiedził Stolicę Apostolską[7].

W publicznych wypowiedziach Gorbaczow wielokrotnie podkreślał swój respekt wobec postaci i dokonań Jana Pawła II[8].

Michaił Gorbaczow o Janie Pawle II

To był niesamowity człowiek. Wielki przywódca duchowy, myśliciel, humanista. Absolutnie postać historyczna nr 1. Na każdy temat, który poruszaliśmy, zawsze miał swój punkt widzenia. Dyskusja z nim była niezwykle interesująca. Rozmawialiśmy też o pieriestrojce i Europie. Europa - mówił - powinna oddychać oboma płucami; Wschód i Zachód powinny być razem. Wasza Świątobliwość - zauważyłem - potwierdza moją myśl o wspólnym europejskim domu. "Tak" - odpowiedział. Mówił, że potrzebny jest nam nowy ład światowy - stabilny, sprawiedliwszy i bardziej humanitarny. Te myśli papieża powtarzam przy każdej okazji na całym świecie. On powinien być wyniesiony na ołtarze.
Rzeczpospolita, 21.05.2009[9].


Ciekawostki

Inicjatywa Białej Armii

Włoski ruch Armata Bianca (Biała Armia), założony w 1973 roku przez kapucyna o. Andrea d'Ascanio, zajmujący się formacją duchową dzieci przygotowujących się do pierwszej komunii świętej, w 1987 roku podjął inicjatywę modlitewną, służącą wypełnieniu obietnic Matki Bożej przekazanej podczas objawień w Fatimie dotyczących nawrócenia Rosji. Jednym z symboli rozpoczęcia procesu takiego nawrócenia miała być właśnie wizyta głowy Kościoła katolickiego na Kremlu. W tej intencji, włoskie dzieci odmawiały modlitwę różańcową oraz podejmowały dobrowolne posty i wyrzeczenia, np. na dłuższy czas rezygnowały z oglądania telewizji. Wysłały również ponad 20 tys. listów do Gorbaczowa z prośbą, aby przyjął on w Moskwie Jana Pawła II[10].

Poniżej fragment jednego z takich listów do Gorbaczowa:

Drogi Panie Gorbaczow! Bardzo pragniemy, żeby zgodził się Pan na wizytę głowy Kościoła katolickiego na ziemi rosyjskiej. Papież przychodzi, jako przyjaciel ludzi i służy Panu Bogu. Proszę nie zamykać przed nim drzwi, tylko je otworzyć i przyjąć go. On ma tylko jeden cel: MIŁOŚĆ wśród ludzi. Jesteśmy pewni, że spełnią się nasze nadzieje. Pozdrawiamy Pana serdecznie (Silvio i wszystkie dzieci z Gimnazjum w Bitonto, Bari)
— Strona internetowa ruchu Biała Armia[11].


Rozbieżności w sprawie oceny wydarzeń w Polsce w 1981 roku

W 2011 roku w polskiej prasie codziennej kardynał Stanisław Dziwisz zdementował twierdzenia wygłoszone przez Gorbaczowa w biograficznym filmie Ewy Ewart Gorbaczow-człowiek, który zmienił świat, iż Jan Paweł II w czasie osobistej rozmowy z radzieckim przywódcą miał usprawiedliwiać decyzję generała Wojciecha Jaruzelskiego o wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce w 1981 roku i określić Generała jako "polskiego patriotę". Krakowski kardynał stwierdził, że według jego wiedzy, Gorbaczow i Jan Paweł II nigdy nie poruszali podczas swoich spotkań kwestii dotyczących stanu wojennego w Polsce i osoby Jaruzelskiego [12].

Przypisy

Bibliografia

  • Громыко Андрей Андреевич// Зенькович Н.А, Самые закрытые люди. Энциклопедия биографий, ОЛМА-ПРЕСС Звездный мир, 2004. ISBN 5948503429

Linki zewnętrzne